عبد الحي بن الضحاك بن محمود الجرديزي ( گرديزى )

163

تاريخ گرديزى ( زين الأخبار ) ( فارسى )

هارون كس فرستاد و معلوم گردانيد ، و چون آشكارا شد ، هارون متغير شد بر جعفر ، و برو دشمنان راه يافتند مر تضريب [ 1 ] و تحريش [ 2 ] و بدگفتن را ، و پيش هارون مر جعفر و برمكيان را بد گفتن گرفتند و همى گفتند ، تا دل او بيك بارگى متغير گردانيدند و پس همه را بكشت و نيست كرد ، همچنان كه اثر ايشان نماند اندر جهان . و چون ايشان همه نيست گشتند ، خلل‌ها اندر كار مملكت راه يافت و كس نبود كه آن را بصلاح آوردى ، و يا اندر آن تدبير كردى ، و حال دخل بيت المال روى به نقصان نهاد ، و هارون از كرده پشيمان شد و سود نداشت و كار از دست بشده بود . و رافع بن الليث بن نصر بن سيار ، [ 3 ] امير سمرقند بود ، و چون مال وضعيت [ 4 ] از وى بخواستندى نداد و عصيان بديد كرد ، و هرون هرثمه بن [ 5 ] اعين را كه امير خراسان بود بفرمود : تا با رافع [ 6 ] حرب كرد . رافع هرثمه را از در سمرقند بتاخت و طاعت نداشت . و چون خبر به هرون الرشيد رسيد ، با ضجر [ 7 ] گشت و لشكر بساخت و سوى خراسان آمد .

--> [ ( 1 - ) ] تضريب : برانگيختن ( المنجد ) . [ ( 2 - ) ] هر دو : تحريس ؟ اما تحريش بر انگيختن و برغلانيدن است ( المنجد ) . [ ( 3 - ) ] وى از خاندان امارت بود در سنه 190 ه . بر سمرقند استيلا يافت و بغاوت نمود ، رشيد نائب خراسان على بن عيسى را به جنگش فرستاد ولى او را بشكست ، تا كه در سنه 192 ه . هرثمه حكمران عراق بدفع او فرستاده شد ، و در سنه 193 ه . رافع شكست خورد ، و در محاصرهء سمرقند در 195 ه . كشته شد ( الاعلام 3 ر 35 ) . [ ( 4 - ) ] وضعيت : ماليات و خراج و عشور ( المنجد ) . [ ( 5 - ) ] هر دو : هرثمه مر بن اعين ؟ اما هرثمه بن اعين يكى از قائدان دلاور هارون بود ، كه مدتها در افريقه و ايران و خراسان حكمرانى كرد ، و در سنه 200 ه . در زندان مرو كشته شد ( الاعلام 9 ر 75 ) . [ ( 6 - ) ] هر دو : دافع ؟ [ ( 7 - ) ] هر دو : با صجر ؟ ضجر : خشم و غضب .